Instagram

ชาวโรมันกลุ่มสุดท้ายในโลกยุคใหม่

ในปี 1912 ระหว่างสงครามบอลข่านครั้งแรก (First Balkan War) ที่เหล่าประเทศในคาบสมุทรบอลข่านต่างห้ำหั่นกับจักรวรรดิออตโตมันเพื่อแย่งชิงดินแดนออตโตมันในยุโรป ทหารกรีกได้ยกพลขึ้นบกที่เกาะเลมนอส (Lemnos) ในทะเลอีเจียน ซึ่งมีประชากรพูดภาษากรีกมาแต่โบราณ พวกทหารเข้ายึดครองเกาะนี้ได้อย่างสบายเพราะฝ่ายออตโตมันได้ถอนกำลังออกไปแทบทั้งหมดเมื่อทหารกรีกเดินขบวนไปตั้งแถวในเมือง พวกเด็กๆ ชาวเกาะที่เคยได้ยินเรื่องราวของชาวกรีกแต่ไม่เคยเห็นจึงรีบออกมาดูทหารกรีกตั้งแถวกัน ทหารกรีกนายหนึ่งจึงถามเด็กๆ ไปว่า "มองอะไรกัน" เป็นภาษากรีก

พวกเด็กๆ ตอบว่า "เรากำลังดูพวกเฮลลีนส์" (Hellenes - คือคำว่า 'ชาวกรีก' ในภาษากรีก เป็นชื่อที่คนกรีกเรียกตนเอง)

"แล้วพวกเจ้าไม่ใช่ชาวเฮลลีนส์เหมือนกันหรือ?" ทหารกรีกถามต่อด้วยความสงสัย

"ไม่ พวกเราเป็นชาวโรไมออย (Rhomaioi - แปลว่า 'ชาวโรมัน' ในภาษากรีก)" เด็กชาวเลมนอสตอบ

เหตุที่ชาวเกาะแห่งนี้ยังคงเรียกตัวเองว่าชาวโรมันเป็นเพราะในศตวรรษที่ 3 สมัยจักรวรรดิโรมัน ผู้คนจากทั่วทั้งจักรวรรดิล้วนแต่ได้รับสิทธิเป็นพลเมืองโรมันทุกคน เมื่อจักรวรรดิแบ่งออกเป็นสองส่วน ซีกตะวันออกยังคงพูดภาษากรีกเป็นหลักมาตั้งแต่ยุคโบราณจักรวรรดิโรมันตะวันออกหรือไบแซนไทน์ (Byzantine Empire) ก็เรียกตนเองว่า 'จักรวรรดิโรมัน' มาโดยตลอด แม้จะมีภาษาทางการคือภาษากรีกก็ตาม ส่วนพลเมืองก็ถือว่าตนเป็นชาวโรมันเช่นกัน แม้เมื่อจักรวรรดิออตโตมันจะยึดครองดินแดนโรมันได้หมดแล้ว แต่ผู้คนที่ยังพูดภาษากรีกก็ยังคงเรียกตนเองว่าเป็นชาวโรมันตามเดิม โดยเฉพาะในดินแดนที่ไม่ค่อยมีใครเข้าถึง ชาวเติร์กเองก็เรียกผู้ที่พูดภาษากรีกหรือนับถือศาสนาคริสต์นิกายออร์โธด็อกซ์ว่า 'รุม' (Rum) ซึ่งแปลว่า 'โรมัน'

แม้แต่ในยุคปัจจุบัน ชนกลุ่มน้อยที่พูดภาษากรีกในตะวันออกกลางหรือยุโรปตะวันออกก็ยังเรียกตนเองว่า 'โรมัน' อยู่ ในแคว้นแทร็บซอนด์ (Trabzon) ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศตุรกี ยังมีชุมชนชาว 'โรไมกา' (Romeika) ซึ่งพูดภาษากรีกอยู่ แม้จะหันไปนับถือศาสนาอิสลามแล้ว และคำว่า 'โรไมกา' เองก็หมายถึง 'ชาวโรมัน' ส่วนชื่อประเทศกรีซในปัจจุบันเป็นผลจากความนิยมกรีกโบราณ (Philhellenism) ของชาวยุโรปในศตวรรษที่ 19 ซึ่งช่วยผลักดันให้ประเทศกรีซเป็นเอกราชจากออตโตมันและตั้งชื่อตามดินแดนแบบกรีกโบราณ แม้ว่าในยุคนั้นชาวกรีกจำนวนมากยังคงเรียกตนเองว่า 'โรมัน' อยู่ แต่การศึกษาและนโยบายก็ได้เปลี่ยนอัตลักษณ์นั้นจนกลายมาเป็น 'กรีซ' ที่เราเห็นแทน

ผู้ที่สนใจเกี่ยวกับชาวโรไมกาสามารถรับชมวิดีโอสารคดีได้ตามลิงค์นี้ (ตัวคลิปเป็นภาษาตุรกีแต่มีบรรยายภาษาอังกฤษ)
https://www.youtube.com/watch?v=tChfJKpFqcc...


อ้างอิง

Kaldellis, Anthony (2008). Hellenism in Byzantium: The Transformations of Greek Identity and the Reception of the Classical Tradition

Comments

Latest Article