Infographics

รู้หรือไม่...ยุโรปเคยมี 'น้ำแก้โรคระบาด'

ระหว่างปี ค.ศ. 1665–1666 กาฬโรคต่อมน้ำเหลือง (bubonic plague) ระบาดในอังกฤษ มีผู้เสียชีวิตกว่า 7.5 แสนคน ขณะที่ลอนดอนมีผู้เสียชีวิต 1 แสนคน หรือหนึ่งในสี่ของจำนวนประชากร

วันที่ 20 กรกฎาคม 1665 ซามูเอล เพพิส (Samuel Pepys) บันทึกในไดอารีว่า

"ผมไปที่เขตเรดดริฟ (Redriffe) ที่นั่นผมได้ยินว่าสัปดาห์นี้มีคนเสียชีวิต 1,089 คนเพราะกาฬโรค ซึ่งแพร่ไปเกือบทุกที่ วันนี้ท่านหญิงคาร์เทเรท (My Lady Carteret) ให้น้ำแก้กาฬโรคติดตัวกลับบ้านขวดหนึ่ง"

น้ำแก้กาฬโรค (plague water) เป็นยาสามัญประจำบ้านอังกฤษในศตวรรษที่ 17 ทุกครั้งที่เกิดโรคระบาด แต่ละครอบครัวจะทำน้ำแก้กาฬโรคกินกัน ครอบครัวที่มีฐานะมักซื้อคู่มือทำอาหารติดบ้านไว้ ซึ่งมีสูตรน้ำแก้กาฬโรคอย่างน้อยหนึ่งสูตรในเล่ม

แม้มีสูตรน้ำแก้กาฬโรคหลากหลาย แต่ลักษณะร่วมคือนำสมุนไพรสดและแห้งนานาชนิดแช่ในสุรา เมื่อได้ที่จึงนำไปต้มกลั่น จะได้สุราที่มีกลิ่นสมุนไพรสำหรับดื่ม

ที่มาของการทำน้ำแก้กาฬโรคคือความเชื่อตั้งแต่ยุคกลางว่า อากาศที่มีกลิ่นเหม็น หรือ ‘มิแอสมา’ (miasma) ทำให้ร่างกายเจ็บป่วย วิธีรักษาคือใช้สมุนไพรที่มีกลิ่นหอม เพราะกลิ่นหอมออกฤทธิ์ต้านกลิ่นเหม็นได้

แม้จะมีแอลกอฮอล์จากสุราสำหรับฆ่าเชื้อโรค แต่น้ำแก้กาฬโรคไม่มีฤทธิ์รักษาโรคได้จริง เป็นเพียงความเชื้อของคนโบราณเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม เราขอเสนอน้ำแก้กาฬโรค ‘สูตรดั้งเดิม’ จากหนังสือ ‘เผยสูตรลับของ เซอร์เคเนล์ม ดิกบี ไนท์’ (The Closet Of Sir Kenelm Digby Knight, Opened) พิมพ์ปี 1669 ดังนี้


1. ตวงให้ส่วนผสมเหล่านี้เท่ากัน เช่นอย่างละ 1 ปอนด์

รู (Rue)
แอกริโมนี (Agrimony)
เวิร์มวูด (Wormwood)
เซลันดาย (Celandine)
เสจ (Sage)
บาล์ม (Balm)
มักเวิร์ต (Mugwort)
แดรกอนส์ (Dragons)
พิมเพอเนิล (Pimpernel)
เมรีโกลด์ (Marygold)
เฟเธอฟิว (Fetherfew)
เบอเน็ต (Burnet)
รากต้นเอลิแคมเพน (Elicampane) *ปอกเปลือกและฝานเป็นชิ้นบางๆ
สเคเบียส (Scabious)
ซอเรล (Sorrel)
วูด-เบโทนี (Wood-betony)
มินท์ (Mint)
บราวน์-เมวีด (Brown-mayweed)
ทอร์เมนทิล (Tormentil)
คาร์ดุอุส เบเนดิกตุส (Carduus benedictus)
แองเจลิกา (Angelica) *ถ้าต้องการ
โรสแมรี (Rosemary) *ใส่เป็นสองเท่า


2. ซอยเป็นชิ้นเล็กๆ


3. เทใส่หม้อ ผสมให้เข้ากัน


3. เทไวน์ขาวให้พอท่วม (ควรเป็นไวน์ขาวดีที่สุดที่หาได้)


4. ทิ้งไว้ 3 วัน 3 คืน คนให้เข้ากันวันละ 1–2 ครั้ง ใส่ไวน์ขาวเพิ่มถ้าจำเป็น


5. นำไปต้มกลั่น 1–2 ครั้ง ตามความเข้มข้นที่ต้องการ


เท่านี้ท่านก็ได้สัมผัสกลิ่นอายของ ‘ยาดองฝรั่ง’ หรือยาแก้โรคระบาดสไตล์ยุโรปยุคกลางแล้ว.


เรื่อง : พชร อังคเรืองรัตนา
ภาพประกอบ : เพ็ญนภา บุปผาเจริญสุข

อ้างอิง :

http://broughttolife.sciencemuseum.org.uk/.../miasmatheory
http://www.foodsofengland.co.uk/plaguewater.htm
https://www.historic-uk.com/.../History.../The-Great-Plague/
https://www.nytimes.com/.../medieval-drinks-alcohol.html
https://rarecooking.com/2020/04/02/plague-water/
#โรคระบาด #ซามูเอลเพพิส #กาฬโรค #ยุโรป #ยุคกลาง #gypzyworld

Comments

Latest Article