Why?

'ทะเลดำ' มีสีดำจริง ๆ หรือ?

Quick Facts

บริเวณพรมแดนทวีปเอเชียกับทวีปยุโรป มีทะเลขนาดใหญ่กว่าอ่าวไทยประมาณ 1 ใน 4 เท่า นามว่า ทะเลดำ (Black Sea) แต่ทะเลดำไม่ได้มีสีดำ และไม่เคยมียุคสมัยใดที่ทะเลดำมีสีดำ แล้วทำไมทะเลดำจึงชื่อว่า 'ทะเลดำ' ?
ในสมัยจักรวรรดิอะคีเมนิด (Achaemenid, 550–330 ก่อนคริสตกาล) ซึ่งเป็นจักรวรรดิเปอร์เซียยุคแรกสุดในดินแดนตะวันออกกลาง ชาวอะคีเมนิดเรียกน่านน้ำแห่งนี้ด้วยภาษาเปอร์เซียเก่า (Old Persian) ว่า Axšaina หรือ Akhshaena (อัคชาเนอา) แปลว่า สีเข้ม หรือ สีดำ เพราะสีประจำทิศเหนือตามความเชื่อของพวกเขาคือสีดำ (สีแดงสำหรับทิศใต้ สีขาวสำหรับทิศตะวันตก และสีเขียวหรือสีฟ้าสำหรับตะวันออก) และทะเลดังกล่าวอยู่ทางทิศเหนือของดินแดนเปอร์เซีย

ราวศตวรรษที่ 13 ชาวเติร์กเริ่มเรียกน่านน้ำแห่งนี้ว่า 'ทะเลดำ' ตามชาวตะวันออกกลาง โดยเรียกว่า Karadeniz (คาราเดนิซ) มาจากคำว่า kara (สีดำ, สีเข้ม; ทิศเหนือ) และ deniz (ทะเล) และกลายเป็นวิธีที่ชนชาติใกล้เคียงเรียกทะเลแห่งนี้ เช่น ชาวรัสเซีย ชาวบัลแกเรีย และชาวโรมาเนีย เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม ชาวกรีกโบราณไม่ได้เรียกน่านน้ำนี้ว่าทะเลดำ แต่เรียกว่า Áxeinos Póntos (อักสิโนส ปอนโทส) แปลว่า ทะเลที่ไม่เป็นเป็นมิตร (Inhospitable Sea) มาจากคำว่า Póntos (ทะเล, ชื่อเทพเจ้าแห่งท้องทะเลของชาวกรีก) และ Áxeinos (ไม่เป็นเป็นมิตร) เนื่องจากชาวกรีกยืมชื่อเรียกทะเลดำจากชาวเปอร์เซีย (Axšaina) และแปลงเป็นสำเนียงกรีกว่า Áxeinos (อักสิโนส) ซึ่งบังเอิญพ้องเสียงกับคำว่า Áxenos (อะซีโนส) ที่แปลว่า 'ไม่เป็นมิตร' ในภาษากรีก คำว่า 'ไม่เป็นมิตร' ยังสอดคล้องกับชื่อเสียงเรื่องพายุรุนแรงเฉียบพลันของทะเลดำ และชนเผ่าอนารยชนที่ไม่เป็นมิตรบริเวณชายฝั่งทะเลดำ

แนวคิดดังกล่าวสอดคล้องกับที่ สตราโบ (Strabo, ประมาณ 64 ก่อนคริสตกาล–ค.ศ. 21) นักภูมิศาสตร์ชาวกรีก ระบุในงานเขียนชื่อ Geographica ว่า "ในสมัยโบราณ ชาวกรีกนิยมเรียกน่านน้ำนี้ว่า 'ทะเล' (Sea) เฉยๆ เท่านั้น ทะเลแห่งนี้มีฉายา 'ไม่เป็นมิตร' ตั้งแต่ก่อนชาวกรีกจะเข้าไปตั้งอาณานิคมในแถบนั้นเสียอีก" อย่างไรก็ตาม ช่วงศตวรรษที่ 7 ก่อนคริสตกาล ชาวเมืองไมลีเชียน (Milesian) จากเมืองไมลีทัส (Miletus) ได้ตั้งอาณานิคมกรีกบริเวณชายฝั่งด้านทิศใต้ของทะเลดำ พวกเขาได้เปลี่ยนชื่อทะเลแห่งนี้เป็น Eúxinos Póntos (ยูเซโนส ปอนโทส) แปลว่า ทะเลที่เป็นมิตร (Hospitable Sea) เพื่อเลี่ยงการเอ่ยชื่ออัปมงคล และเรียกดินแดนแถบที่ติดกับทะเลดำนี้ว่า ปอนโตส (Pontos) หรือปอนทัส (Pontus) ในภาษาละติน

ที่ประเทศกรีซในปัจจุบัน ชาวกรีกเรียกทะเลดำว่า Eúxinos Póntos และ Mávri Thálassa (เมารี ธาซาลา) ซึ่งแปลตรงตัวว่า ทะเลดำ แต่พวกเขายังนิยมเรียกทะเลดำว่า Euxenos Pontos เหมือนกับเมื่อสมัยก่อน.


ภาพประกอบ : ชุติมณฑน์ ปทาน

อ้างอิง

https://www.britannica.com/place/Black-Sea
https://www.etymonline.com/word/Euxine
https://en.wiktionary.org/wiki/Black_Sea
https://www.ancient.eu/Greek_Colonization/
http://www.iranicaonline.org/articles/black-sea

Comments

Latest Article